FLAŞ HABER
Sosyal İçerik Platformu

Uyuşturucu Ticaretinden Bile Kârlı Olan, Kara Paranın Aktığı Ekonomi: Elektronik Çöplüğü

Uyuşturucu Ticaretinden Bile Kârlı Olan, Kara Paranın Aktığı Ekonomi: Elektronik Çöplüğü

1989 yılında İsviçre’de imzalanan Basel Konvansiyonuna kadar ömrünü tamamlayan konut aletlerinin ve teknoloji ürünlerinin milletlerarası nakliyesi yasaklanmıştı. Ancak kısa vakit içinde görüldü ki, teknolojik aletlerin yerinde işlenmesi ve geri dönüştürülmesi epeyce maliyetli ve uzun süreli bir meslek. Bu da ”elektronik çöplüğü” pazarını doğurdu ve El Mundo verilerine kadar bu pazar, uyuşturucu pazarıyla bile yarışabilecek seviyede. Peki, bu nasıl mı oluyor? Tüm detayları aşağıda bulabilirsiniz:

Kullanılmış elektronik eşya nakliyesinin yasaklanmasının birincil nedeni, bu aletlerin içinde yer alan yüksek miktarda kurşun, civa ve kadmiyumdu.

s-3c7e12d4a93bf57e4c8590822bfa726621645cAnlaşmayı kabul etmeyen tek ülke ABD idi (fakat orada da bazı normlar kesin ve önlemler alınmıştı). Plana tarafından tüm ülkeler eski elektronik aletlerini kendi imkanlarıyla ve ”yeşil” teknolojilerle işleyecek ve geri dönüştürecekti. Ama evdeki hesap çarşıya uymadı. Bunun için gereken yatırımlar kısa sürede kar ettirmeyecekti, dolayısıyla yatırımcı da bulunamadı. Aynı dönemlerde Çin pazar ekonomisine geçiş yapıyordu. Ülkeden tıka basa dolu ayrılan siklet konteynerları manâsız dönüyordu ve onları birşeylerle yüklemek fazla mantıklıydı.

Elektronik atık mezarlıklarının 3. dünya ülkelerinde doğuşu

s-19c3484f9052fc551f1a34a3195cf5cb957a94İşte bütün olarak bunların sonucunda 3. dünya ülkelerinde yüz binlerce insanın çalıştığı elektronik eşya mezarlıkları oluşmaya başladı.  Avrupa, elektronik eşyalarda bulunan bu nadir maddelerin (kurşun, civa, kadmiyum vb.) ithalatı için yılda takriben 130 m Avro harcıyor. Buna karşılık tekrar Avrupa’da yer alan eski konut aletleri ve elektronik eşyaların yaklaşık %75’lik bir dilimi devlete ait geri dönüşüm kayıtlarından kayboluyor. Görünürde, böylesi daha ucuz.

Karmaşık ve anlaşılması şiddet bir şema ile karşısında karşıyayız.

s-4781d95fc4b39de3b3c915c7fb2c7861cc207bİngiltere’nin Leeds kentinde geri dönüşüme atılmış eski bir bilgisayarı Afrika’nın batısındaki Gana Cumhuriyeti’nde bulgu olasılığınız var. Birleşmiş Krallığın genelinde yasalar katı ve net gibi görünse de, burada geri dönüşüme gönderilen toplam 1.4 milyon ton elektronik atığın yaklaşık 1.1 milyon tonu resmi kayıtlardan değil oluveriyor.

Peki Almanya’da koşul ne?

s-19b00f308dc3da776edab05d26bccf8bf334d0Uzmanların görüşüne tarafından, Almanya’dan her hafta 100 konteyner elektronik atık gönderiliyor. İşte böyle kutucuklar içerisinde saklanıyorlar. Ve böyle gemilerle gönderiliyorlar.

Resmi organlar buna ne diyor?

s-81d51bc029303ddc6143e8c6b430383bf48dd5Alman polisi, bu suça karşı verdiği mücadeleyi farklı alanlara yönlendirilmiş videolarla göstermeye çalışıyor. Görüntüler Hollywood filmlerini aratmasa da, pratik olarak bu koca okyanusta bir ufak bir damla. Genellikle eski konut eşyaları ve elektronik aletlerini ”insani yardım” adı aşağı Gana, Hindistan, Brezilya ve Çin gibi ülkelere gönderiyorlar.

Hong Kong limanından bir manzara:

s-ccf29269d6ebf49f413f0a1cc56978b045d3dcBu limana her gün yüze yakın e-atık taşıyan konteyner ulaşıyor. En iyi ihtimalde bile, burada boşaltılan toplam 63 bin konteyner içerisinden bunların izini sürmek pratikte olası değil. Kaldı oysa saptama edildiği durumlarda bile fazla cüzi rüşvetlerle geçiştiriliyor. Bu Vesile Ile tüm dünyadaki elektronik atığın %56’sı tek bir yerde yığılmış oluyor. Çin’in Guangzhou eyaletindeki Guiyu sanayi bölgesinde. Cep telefonu ve bilgisayarların vahşi geri değişim işlemleri bu işin patronlarına yıllık takriben 3 milyar dolar kazandırıyor.

Elektronik atıklarımız nerede ölüyor?

s-3ae7d1f5956b4bc180e205fe293d0aa6ede628ABD’de ortalama bir vatandaş eski bilgisayarının geri dönüşümü için yaklaşık 20-25 dolar öder. Bu fiyat alış fiyatına dahil edilir. Çoğu üreticinin hem geri mutasyon programı da bulunur. Ancak bunların birçok arabulucu/taşeron kullanır ve onlar da genelde daha karlı olanda karar kılar. Mesela ABD’de elektronik aletlerinin geri dönüşümü için belirlenmiş sadece 3 adet fabrika var, oysa daha 2008 yılında yapılan araştırma sırasında 43’ten fazla işyeri bilgisayar monitörlerini ”karaborsaya” satarken yakalandı. Kullanılmış elektronik aletlerinin izini ardına kadar sürebilme konusu ise az önce sadece pilot proje aşamasında.

Bu video’da yaşanan trajedinin kısa bir özetini bulabilirsiniz

Bu video’da yaşanan trajedinin kısa bir özetini bulabilirsinizBu video’da yaşanan trajedinin kısa bir özetini bulabilirsiniz Atıklar bu şekilde Guiyu’ya ulaşıyor. Burada parçalanan bir bilgisayarda yaklaşık 20 $ elde ediliyor. Guiyu’daki sanayi bölgesinde depolar, atölyeler ve çöplükler bütün şehri ve etrafındaki köyleri kaplıyor. Bu yaklaşık 55.000 m2’lik bir bölge seslenmek. Kıyaslamak icabında, en büyük yüzölçümüne sahip ilimiz Konya 38.873 km2.Burada temel alıştırma prensibi tıkları türlerine tarafından ayrıştırmaktan ibaret. Fakat bir ”ama” mevcut: herhangi bir ekolojik kriter yok. Burada çalışarak kısa vakit içerisinde böbreklerinizi kaybetmeniz olası. Kana karışan kurşun ve kadmiyum bunun esas nedeni.Tabii jurnal 3 $ karşılığında bunu yapabilecek binlerce el varken, bizim ”modern” dünyamızda tek bir ayrıştırma hattı için 3 milyon $ verip, başına da kalifiye işçi koymanın bir anlamı yok. Ayrıca bu atıkların ayrışmasını insan gücü olmadan yapabilecek makinalar da henüz üretilmedi.

Her şey çöplükte başlıyor…

s-d7e880b4f74dc06b6fb5ff7a772e0e98e9a056Burada iç kısımlar gövdeden ayrılıyor. Metal ve plastik dosdoğru geri dönüşüme kazandırılıyor.

Geri kalanlar şehre ve köylere.

s-cd1e808ba9bf9a9a1b19e97e3c1855fbe282d7Bunun için bütün nakliye yöntemleri kullanılıyor. Büyük tırlardan şahsi motorsikletlere kadar. Köylere ulaştırılan e-atık bir defa daha ayrıştırılıyor.

sonra ayrı atölyelere dağıtılıyor…

s-29383e95945bab35a62ae5573d0af0a1002f7bMesela burada eski monitörleri ayrıştırıyorlar. Her birinde yaklaşık 3-4 kg kurşun var.

Köylerin içinde ayrıştırma daha da detaylanıyor…

s-5d9e400c0ececed3d4ca09d792e3db59c90abaBu fotoğrafta PCB (baskılı devre kartı) ayrıştırmasını görüyorsunuz. En pahalı şeylerden biri de bu.

Kaba detaylar makas ve pense gibi aletlerle sökülüyor.

s-ce0cf6374d8a3dabacfb3cb8807614571dff9aBunlarla sökülemeyen pahalı detaylar için ise ışıklandırma yöntemini kullanıyorlar. Plastik kısımlar yanıyor, gereken kısımlar kalıyor.

Sonra her tarafta pense devreye giriyor ve küçük detaylar türlerine kadar kutulara ayrılıyor.

s-2103caaf81590162727a16f085a6a38b92cd8b

Bu ”işlem” haricen da yapılıyor.

s-fcb9c70e691656bde10b11cd7743247e288a81Guiyu’da her gün 100’e yakın devasa ateş yakılıyor ve buraya bir sürü elektronik eşya atılıyor. Yersiz olanlar yanıyor, kıymetli olanlar ise elle toplanıyor.

Sonra yeniden yayılıyor ve bu şekilde ayrıştırılıyor.

s-50b3ffcd6e57d587878197fda239fc8f7b33bc

Benzer işlem kablolara da yapılıyor ve içerisinden bakır çıkarılıyor.

s-b9bdb3dded20a03e5a7230552f0df3e645502cBu arada, bu fotoğraf sahiden Gana’da çekidi. Dünyanın en büyük ikinci elektronik çöplüğü burada bulunuyor ve burada da çok sayıda Çinli çalışıyor.

daha sonra toplanan bütün renkli metaller ”laboratuvarlara” gönderiliyor ve burada asit yardımıyla ”temizleniyorlar”.

s-c300ec50db354ce8d0746ec25a5f9e72442ee8

Altın madeni cep telefonları.

s-ddb11dfa0fdc72ffac304184ac0ffd2d7d099aYaklaşık 5000 cep telefonundan 1 kg saf altın veya 10 kg gümüş elde edilebiliyor. Bunun fiyatı da takriben 40-43 bin $ ediyor. 1 telefondan 8 $, bilgisayara kıyasla az bir arz gibi görünüyor, ama kuşkusuz ”uğraşmaya” değer, çünkü insanlar yılda yaklaşık 160 milyon cep telefonunu çöpe atıyor.

Plastiği yok saymak olmaz.

s-9409a7a754468c84810fb341a570cf34cfa036Çünkü Apple, Dell, HP vb. dünya devleriyle çalışan Foxconn plastiği büyük ölçüde bu çöplüklerden elde ediyor. Büyük fıçılarda ya da silolarda asitle yıkanan maddeler çıkarıldıktan daha sonra ise atık asit çevredeki kanallara döküüp doğaya karışıyor.

Kartuşların dokunaklı sonu da şöyle:

s-86f84dcd8a22b6e2328507e3393a8d11da5d74Canon, Epson, Xerox gibi markaların kartuşları çekiçlerle parçalanıyor ve kalan toner elle boşaltılıyor. Toner için özel makinalar olduğunu ise birçok emekçi bilmiyor bile. İşin ilginç yanı, Canon’un Çinde devasa bir geri değişim tesisi var, ama taşıma ve zaman gibi etkenlerden nedeniyle aracılar birçok ürünü oraya ulaştırmak yerine bu çöplüklerde değerlendiriyor. sonuç olarak: aydınlatma işleminden daha sonra gelişen ve düşüncesiz olan her şey nehirlere ve şehir kanallarına atılıyor. sonra benzer su şehre veriliyor.

Nehirler çöpten adalar haline gelmiş durumda.

s-85eb556787fe4afec385c0ed4138356d24c8e6Ancak bu şartlar aşağıda bile, açlıktan ölmemek için bu nehirde balık tutuluyor ve yeniyor.İçme suyunu ise tankerlerle 60-100 km uzaklıktaki yerlerden getiriyorlar. Tek avuntu, çöplükten azıcık uzakta geliyor olması. Nüfusun sadece küçük bir kesimi dağlardaki doğal kaynaklardan su getirebiliyor.Bu şekilde yılda yaklaşık 3 milyar dolar ”aklanıyor”. Değişik verilere göre Guiyu’da 150.000 ile 300.000 arasın insan çalışıyor. Yine bir karşılaştırma gerçekleştirmek icabında, Çin’in kömür ihtiyacının %70’ini karşılayan devlet şirketinde 210.000 kişi çalışıyor.Bazıları 6 gün ve 12 saatlik mesailerle günde 3 $ kazanıyor.

Kimi 50 yaşında, müsade kullanmadan günde 16 saat çalışıyor ve aylık 650 $ kazanıyor.

s-850160b4e1ea7ee149a72aeedbc94b4d490e7dBu şekilde çocuklarının yüksek öğretim giderlerini karşılayabiliyorlar.Bir kadın eline taş alıp bilgisayar ekranı parçalıyor, yanına çocuğu kabloları ayrıştırıyor. Çünkü en iyi şekilde değerlendirilmesi gerekiyor ancak içinden eksik da olsa para edecek şeyler çıkarılabilsin.Yakma işleminin yapıldığı kaptan meydana çıkan renkli duman hayatlarını kısa sürede karartabilir, ancak onların bundan böyle kaybedecek bir şeyi değil.

Bu insanların birçok Guiyu’ya bilhassa geldi.

s-1471437b3f7484aa93ebd5a54dc0c675cdd6ce

Kimilerinin söylediğine tarafından, fabrikada çalışmamalarının nedeni, oradaki ”çocuk işçi gücünün” daha düşük ücretten değerlendiriliyor olması.

s-e842e4cd93ef184b33ceca5e27b8f9ab323f2fNe diyelim fakat, eyvah gerçekten… sizlere www.onthemag.com farkıyla sunulmuştur

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ